Van zure regen naar duurzaam Ameland

11-07-2018

Hans Overdiep, manager energietransitie, is per 1 juli met pensioen gegaan. Maar als je denkt dat hij op zijn lauweren gaat rusten, dan ken je Hans nog niet. Je kunt hem wel uit de energie halen maar de energie zeker niet uit Hans.

Hoe ben je ooit in de energiewereld terecht gekomen?

Na de HBS-B ben ik naar de HTS Voertuigtechniek gegaan. Iedereen die mij kent, weet dat ik iets met auto’s heb. Mijn eerste baan was bij Provinciale Waterstaat Groningen, waar ik mij kon specialiseren als geluidsdeskundige. In een soortgelijke positie ben ik in 1982 bij Gasunie begonnen. Toen was het nog heel normaal dat je elke paar jaar rouleerde en iets anders ging doen. Zo ben ik bij Gasunie Research, gekomen, het laboratorium bij Hoogkerk, waar ik me ging bezighouden met de verbranding van aardgas in ketelinstallaties. Eind jaren 80 van de vorige eeuw werden allerlei maatregelen doorgevoerd ter bestrijding van zure regen en de vraag was toen: hoe kunnen we het aardgas schoner laten verbranden om zure regen tegen te gaan?

Wat vind je je mooiste werkervaring?

Ik heb ooit een uitvinding gedaan bij Gasunie Research en dit aan een aantal ketelproducenten gepresenteerd. Deze vertelden mij dat het niet zou gaan werken; het was niet goed. Wat bleek? Een paar jaar later zat het in ketels verwerkt die op de markt kwamen. Dat vond ik wel prachtig!

Niet rancuneus? Nee gewoon eigenlijk heel erg trots. Ik was met mijn werk bezig en dat levert dan iets goeds op.

Wat wordt de grootste uitdaging op energiegebied in Nederland in de komende jaren?

Dat blijft toch mijn stokpaardje: aardgas verstandig afbouwen. Dat is geen zwart/wit-verhaal. We kunnen uiteindelijk niet blijven produceren maar we kunnen ook niet morgen stoppen. Leun nog zo lang als nodig is op het aardgas, totdat de hernieuwbare oplossingen goed op de rails staan. Geef groene gassen (hernieuwbaar gas en waterstof) een kans om deel uit te maken van de toekomst. All electric is veel te eenzijdig; we moeten alle opties openhouden.

Je bent erg betrokken geweest bij Duurzaam Ameland, een eiland als boegbeeld op het gebied van energietransitie. Is er iets dat je daar nog voor elkaar zou willen krijgen?

Ameland is een liefde die al is ontstaan in mijn jeugd. Ik heb er nu ook weer een week vakantie gevierd. Op Ameland 10-15 jaar voorop lopen in de energietransitie, daar zijn we hard mee op weg. Maar het blijft moeilijk om mensen in beweging te krijgen. Ze hebben het al goed voor elkaar; ze hebben een hoge mate van betaalbaar comfort in hun huizen, dan is het moeilijk om over te gaan naar nieuwe dingen. Er zal meer gewerkt moeten worden aan kennis bij de burger. Er zijn veel vooroordelen, het zou goed zijn als de energiesector werkt aan meer betrouwbare en degelijke informatie voor richting de burger. 

Wat zou je de jeugd van vandaag willen meegeven?

Kies techniek! Met name de praktische kant! Aan slimme handjes is een heel groot tekort. Tegelijkertijd mogen we wel wat meer waardering opbrengen voor deze slimme handjes. Vandaag de dag moeten we allemaal maar doorleren, maar uiteindelijk zal de technische praktijk de plek zijn waar het gebeurt! De energietransitie is een gigantische klus. Ik geloof niet dat we die in 2050 hebben afgerond. Er zijn dus tienduizenden nieuwe banen voor de komende decennia.

Als we terugkijken op je carrière, wat is dan de legacy van Hans Overdiep?

Poeh daar vraag je wat. Ik heb altijd geprobeerd om theorie en praktijk bij elkaar te brengen. Energietransitie is niet alleen praten maar ook doen. Niet alleen rapporten produceren maar ook bouwen. Het project op Ameland met de uitrol van de hybride warmtepompen is daar een mooi voorbeeld van. We krijgen daar een schat aan informatie uit, niet alleen in data van de techneuten maar ook de ervaringen van de gebruikers zelf. De eerste generatie warmtepompen is nog niet gebouwd voor de Nederlandse woningbouw. De ontwikkelingen en verbeteringen zullen ongetwijfeld volgen. Meer isolatie, een hybride warmtepomp (minstens 50% minder gas), groene stroom en groen gas is een serieuze optie voor Nederland. Laat nou de komende jaren in verschillende projecten zien dat het werkt. Ik zou het prachtig vinden als het hele dorp Ballum zo wordt omgebouwd. GasTerra heeft dit op tafel gelegd, wie weet gaat dat lukken. Daar zijn weer een heleboel slimme handjes voor nodig!

Wat ga je nog allemaal doen op energiegebied?

Ik heb een prachtige tijd gehad bij Gasunie en GasTerra. Ik heb altijd veel ruimte gehad om me te ontwikkelen. Ik heb veel kansen en grote stappen meegemaakt in de techniek van gastoepassingen: de opkomst en afbouw van het aardgas in Nederland, de verandering in mentaliteit die daarbij hoort en de vooruitgang waar we midden inzitten. Ik mocht heel technisch bezig zijn om te zoeken naar het doelmatig gebruik van (aard)gas en daar heb ik met veel plezier aan gewerkt. Achter de  bloembakken zal je me overigens niet vinden. Eerder op mijn balkon, waar ik net twee warmtepompen heb geïnstalleerd. Ik heb alweer een heleboel ideeën hoe ik verbetering kan aanbrengen in een lucht-lucht-systeem in plaats van een lucht-water-systeem zoals de hybride warmtepomp nu wordt geleverd. Mijn eigen huis wordt of beter gezegd blijft een testplek!