Handel op de virtuele handelsplaats

In november 2002 heeft de Nederlandse Gasunie de TTF (Title Transfer Facility) in de markt gezet, een virtuele locatie voor aardgas in Nederland. De TTF is opgericht om de handel in aardgas te bevorderen en het liberalisatieproces in de energiemarkt te ondersteunen.

De TTF is de enige Nederlandse handelsplaats waar gas virtueel wordt verhandeld en waarbij het aardgas dat in het Nederlandse netwerk aanwezig is tussentijds van eigenaar kan wisselen.

Door het virtuele karakter van het handelspunt is een transactie niet gekoppeld aan een Nederlands of buitenlands grenspunt waar het gas daadwerkelijk het netwerk binnenkomt of verlaat. Het gas dat via een entrypunt is ingebracht in het landelijk gastransport kan dus via de TTF van eigenaar verwisselen, voordat het op een exitpunt het transportnet verlaat. Alleen door GTS erkende partijen kunnen op de TTF handelen. Deze partijen zijn voornamelijk bedrijven die zich bezighouden met de olie- en gaswinning, grote industriële gasverbruikers, nutsbedrijven, handelaren en financiële instellingen zoals banken.

Handelskanalen

Een groot deel van de handel op de TTF wordt via brokers uitgevoerd. Een broker is een tussenpersoon die de kopende en verkopende partij bij elkaar brengt. Dit wordt Over-the-Counter (OTC) handel genoemd. Een alternatief voor OTC is handel via de gasbeurs. De gasbeurs zorgt voor het bij elkaar brengen van vraag en aanbod van meerdere partijen en faciliteert de financiële afhandeling. De handel via de gasbeurzen is anoniem. De beurzen ICE Endex en PEGAS ondersteunen de handel in TTF.

Gestandaardiseerde producten

Op de TTF worden gestandaardiseerde producten verhandeld. Elk verhandeld product heeft een verschillend moment en duur van levering. Dit maakt het mogelijk dat gas morgen, in het weekend, over enkele weken, maanden, kwartalen of zelfs pas over enkele jaren wordt geleverd.

Prijsvorming

De prijs voor het gas komt tot stand door vraag en aanbod en is hierdoor dus niet gekoppeld aan die van aardolie en/of olieproducten.

Ontwikkeling

De TTF heeft een grote groei doorgemaakt en is in Europa, na het Britse NBP (National Balancing Point), de tweede handelsplaats gemeten naar verhandelde volumes. Voor Continentaal Europa is de TTF-gasprijs een belangrijk referentiepunt geworden voor gastransacties. De verschillen tussen het prijsniveau op de TTF en andere virtuele handelsplaatsen in Noordwest-Europa zijn de laatste jaren sterk afgenomen. Dat wijst op een goede gasmarktintegratie. De trend dat vraag en aanbod elkaar vinden op de virtuele gashandelsmarkten, zal naar verwachting de komende jaren doorzetten.