Wordt Turkije de nieuwe mediterrane gasrotonde?

24-09-2014

De energiewereld staat op scherp. De handelsrelatie tussen Europa en Rusland staat onder druk en is dagelijks in het nieuws. Daarnaast kenmerkt de relatie met het Midden Oosten en Noord-Afrika (de MENA-regio) zich door haar grillige karakter. De MENA-regio is sinds de ‘Arabische Lente’ opgeschud door een golf van opstanden, protesten en revoluties. Europese landen als Italië, Frankrijk, Spanje en Portugal voorzien in hun energiebehoefte door energie uit MENA te importeren via leidingen en in de vorm van LNG (Liguified Natural Gas). Door de Arabische Lente waren overheden de afgelopen tijd incapabel om weloverwogen energiebeleid te voeren. Hierdoor bleven  broodnodige investeringen achter. Nu is het voor deze staten alle zeilen bijzetten om in de eigen energievraag te voorzien. Staten zien zich genoodzaakt om LNG-export, eigenlijk bestemd voor Europa, voor eigen gebruik in te zetten.

Geert Greving
Geert Greving

Decennia lang probeerden de MENA-staten de bevolking tevreden te houden met behulp van enorme subsidies op brandstof. Zo werden energieprijzen bewust laag gehouden om de bevolking te laten meegenieten van de bodemschatten. In de tussentijd zorgden populatiegroei en economische groei voor een toenemende energievraag. Deze groeiende vraag naar energie stopt niet in tijden van opstanden en revolutie, terwijl de productie van energie wel onder druk komt te staan. De bevolking blijft energieslurpende producten kopen, ongeacht of de energiesector in staat is om in de vraag te voorzien. Het tevreden houden van de bevolking heeft tot gevolg gehad dat de energievraag met meer dan vijf procent per jaar is gegroeid. In feite is de vraag onbeheersbaar geworden. Hierdoor heeft men nu in de hele MENA-regio last van het effect van rolling black light. Dit is een maatregel om te voorkomen dat het energienet wordt overbelast door in de ochtend de ene helft van de stad van het stroomnet los te koppelen en in de namiddag de andere helft.

Deze onbeheersbare vraag naar energie is niet nieuw. Om het tumult in deze regio wat te temperen, worden ‘cadeautjes’ aan de bevolking gegeven. Zo was er de afgelopen periode een toename van de verkoop van elektrische apparaten: flatscreens, computers en airconditioners. Alle apparatuur wordt op het energienetwerk ingeplugd, met als eindresultaat dat het huidige net met piekvragen wordt geconfronteerd die het niet aankan. Om te voorkoming dat het systeem uitvalt, wordt een ‘gecontroleerd’ rolling black light ingevoerd.

Afgezien van deze energieproblematiek, die veel ongenoegen onder de bevolking veroorzaakt, gaat ook de exportsector gebukt onder de onbeheersbare vraag. Egypte heeft moeten afzien van LNG- export. Libië kan af en toe exporteren en Algerije heeft nu een exportplafond ingesteld. Plots is deze regio zelfs een importerende klant geworden en wordt gezocht naar mogelijke aanvoerkanalen: Israël, Azerbeidjaans gas en/of gas uit Iran. Europa heeft er duidelijk een concurrent bij gekregen en is zijn langetermijnleverancier van gas definitief kwijt geraakt.

Voor MENA en Europa verrijst wellicht een andere mogelijkheid boven de horizon. Met de instabiliteit van Irak, komt plots een bijzondere leverancier van olie en gas bovendrijven: Koerdistan. Daarbij moet wel de kanttekening worden gemaakt dat de afspraken die in Bagdad worden opgeschreven, ook worden nageleefd. Maar in de chaos is het toch mogelijk om Koerdische energie via Turkije ter beschikking te stellen. Wordt Turkije de nieuwe mediterrane gasrotonde en misschien een nieuwe optie om de energieaanvoer vanuit Rusland te beperken door energiediversificatie, een punt waar politici heden zo op hameren?

Geert Greving, Public Affairs manager GasTerra

Meld u aan voor de nieuwsbrief