Tata Steel op weg naar duurzame staalproductie

15-09-2017

Tata Steel in IJmuiden heeft grote ambities om de CO2 footprint fors te verlagen. Een gigantische uitdaging. Maar Tata Steel gaat die graag aan, vertelt Gerard Jägers, programmamanager energie efficiency bij Tata Steel IJmuiden. ‘Dit is meer dan een ambitie, het is bittere noodzaak.’

Tata Steel koopt zo’n honderden miljoenen kuub aardgas in. Daarmee kun je gemiddeld 250.000 huizen van warmte voorzien. Zeker niet weinig dus, maar op de totale energiebehoefte van Tata Steel is het maar een klein gedeelte. Voor de rest draait het productieproces op eigen productiegassen en kolen.

Waarom is energietransitie zo belangrijk voor Tata Steel?

‘Net als andere staalbedrijven gebruiken we vooral kolen en ijzererts als grondstof. Koolstof dient bij ons vooral om het ijzeroxide in de erts tot ijzer te reduceren. Een goed alternatief als reductor is niet beschikbaar. Daardoor en door onze schaal hebben we een forse CO2-footprint. Tata Steel wil graag zijn verantwoordelijkheid nemen om die omlaag te brengen. Als Tata Steel slaagt in zijn ambities, helpt dat de overheid haar klimaatdoelstellingen te bereiken. Tegelijk hopen we op termijn ook kosten te besparen.’ 

2050 is nog ver weg. Hebben jullie tussendoelen gesteld?

‘Er ligt een aantal mogelijkheden voor ons open. In eerste instantie zijn dat energiebesparingen die we jaar in jaar uit realiseren. De tussendoelstellingen spreken we af met de overheid in energieconvenanten. Daarnaast hebben we met de minister van EZ een een-op-eenafspraak om in 2020  een grote extra energiebesparingsstap te realiseren. Verder hebben we projecten met zonnepanelen, windturbines en restwarmte in uitvoering. De grote ontwikkeling is HIsarna. We onderzoeken of die techniek uiteindelijk leidend zou kunnen zijn.’

Vertel eens wat meer over HIsarna.

‘HIsarna is een alternatieve technologie voor het maken van  vloeibaar ruwijzer. Als de technologie succesvol wordt ontwikkeld, kan in de toekomst staal worden gemaakt met minimaal 20% minder CO2-uitstoot en een 20% lager energiegebruik. In IJmuiden hebben we een proefinstallatie gebouwd. Of dit de eindoplossing gaat worden, weet ik niet. Naast het milieueffect spelen ook andere belangrijke zaken: het ijzer moet goed zijn en het moet de juiste prijs krijgen. HIsarna is een Europees project; als het gaat werken, wordt het wellicht overal ter wereld ingezet.’ 

Waardoor kan HIsarna zo milieuvriendelijk werken?

‘Bij HIsarna hoeven we de grondstoffen, ijzererts en metallurgische kolen, niet vóór te bewerken; ze worden rechtstreeks in het reactorvat van HIsarna ingebracht. Dat scheelt een processtap. De HIsarna-installatie voeden we met zuivere zuurstof; dat betekent dat er minder stikstof vrijkomt en veel relatief zuivere CO2. Die zuivere CO2 is dan weer geschikt voor opslag. Met opslag in bijvoorbeeld lege gasvelden kan wel 80% CO2-uitstoot worden vermeden.’

Maar je gebruikt nog steeds kolen… En dat is de meest klimaatbelastende energiebron. Veel meer nog dan bijvoorbeeld aardgas.  

‘In de nieuwe reactor gebruiken we inderdaad kolen, maar vooral als reductor en niet zozeer als energiedrager. Maar de reactor in HIsarna is flexibeler als het gaat om brandstof dan traditionele ovens. Op termijn is het denkbaar dat we hier met biomassa staal produceren.’  

Hoe timmert Tata Steel nog meer aan de weg?

‘Bij Tata lopen permanent allerlei energiebesparingsprojecten. Ook willen we graag onze overtollige warmte aan anderen leveren. Er zijn al vrij veel huizen in Amsterdam, Purmerend en Almere aangesloten op een warmtenet. Uiteindelijk zullen al die verschillende stukken aan elkaar worden geknoopt tot één warmtenet voor een grote regio, van IJmuiden tot Almere en van Zaanstad tot Aalsmeer. Vooralsnog zijn we in de studeerfase hoe we onze bijdrage kunnen leveren. Maar niet vrijblijvend; we hebben hierover afspraken met de provincie en andere partijen gemaakt.’

Gezien jullie schaalgrootte zal Tata wel een belangrijke warmteleverancier worden? 

‘Met onze overtollige warmte kunnen we een belangrijke bijdrage aan onze omgeving leveren. Maar minder dan we eerst dachten. De nieuwe warmbandoven die we willen gaan bouwen is efficiënter, en houdt dus minder restwarmte over. Voor het restwarmteproject is dat een teleurstelling, maar voor de klimaatdoelstellingen gunstig.’

Met het Milieuplan Industrie ondersteunt GasTerra  industriële klanten bij het oplossen van energievraagstukken. Een tip voor Tata Steel?

‘Het is een interessante optie. Maar wij weten behoorlijk goed wat gaande is op dit gebied. We kennen onze verbruikscijfers en we kunnen die goed analyseren. We monitoren met hoge frequentie en bespreken de cijfers vaak met onze fabrieken om de voortgang in energiebesparing te bewaken en het energie efficiencyplan uit te voeren. Dat is de basis van ons werk. Wij horen te weten wat de mogelijkheden zijn, wat ze kosten en wat ze opleveren. Maar wij hebben natuurlijk de wijsheid niet in pacht. Goede suggesties zijn altijd welkom.’   

Meld u aan voor de nieuwsbrief