Begrippenlijst

A

  • ACM

    Autoriteit Consument & Markt (voorheen de Nederlandse Mededingingsautoriteit, NMa), Nederlands toezichthouder die marktregels handhaaft en zorgt voor een goede en eerlijke marktwerking.

B

  • Biogas

    Biogas is een gasmengsel dat ontstaat als gevolg van biologische enzymatische processen. De hoofdbestanddelen van biogas zijn methaan en koolstofdioxide.

  • Brandstofcel

    De brandstofcel is een veelbelovend voorbeeld van decentraal toegepaste energietechnologie. In een brandstofcel wordt aardgas omgezet in waterstof, dat vervolgens met zuurstof via een elektrochemisch proces omgezet wordt in warmte en elektriciteit. Brandstofcellen kunnen een hoog elektrisch rendement halen en stoten bijna geen schadelijke gassen uit.

  • Britse NBP

    Virtuele handelsplaats in Europa

  • Butaan

    Butaan (C4H10) is een koolwaterstof uit de groep alkanen. Bij kamertemperatuur is butaan een brandbaar gas dat als brandstof gebruikt wordt. Ook in de chemische industrie heeft het tal van toepassingen. Het wordt gewonnen uit aardolie en aardgas.

C

  • CO2

    CO2 is een scheikundige afkorting voor koolstofdioxide. CO2 is een broeikasgas dat warmte in de atmosfeer vasthoudt waardoor de temperatuur van de aarde stijgt (het broeikaseffect). CO2 komt vrij bij de verbranding van biomassa zoals hout en plantenafval en fossiele brandstoffen: olie, gas en kolen. Bij de verbranding van aardgas komt veel minder CO2 vrij dan bij de verbranding van olie en kolen: 30% minder CO2 vrij ten opzichte van olie; en zelfs 50% minder CO2 ten opzichte van steenkool.

D

  • Duitse handelsplaatsen NCG

    Virtuele handelsplaats in Europa

E

  • Emission Trading System (ETS)

    Met dit systeem moeten bedrijven betalen voor de CO2-uitstoot van hun bedrijfsprocessen. De gedachte hierachter is dat bedrijven meer gaan investeren in een ‘schonere’ manier van produceren en de vervuiler betaalt.

  • Energietransitie

    De overgang van de traditionele fossiele brandstoffen naar duurzame energie.

  • Energy Delta Gas Research consortium (EDGaR)

    EDGaR is een nationaal initiatief dat de in Nederland aanwezige kennis op gasgebied wil bundelen waardoor op voortvarende en efficiënte wijze opties voor een duurzame energievoorziening kunnen worden verkend. In dat kader wordt vooral onderzoek verricht naar de inzetmogelijkheden van (aard)gas en duurzame energiesystemen. Achterliggende gedachte daarbij is om het wetenschappelijke kennisniveau hierover te verhogen en innovatieve technologieën te ontwikkelen.

  • Energy Delta Institute

    Energy Delta Institute (EDI) is an international energy business school. Through a rich variety of energy education programmes and networking activities we prepare energy professionals for challenges they face in their dynamic environment.

  • EnTranCe

    Het Energy Transition Center (EnTranCe) is de researchfaciliteit van de EAE. Bedrijven, onderzoeksinstellingen en studenten werken hier samen om innovaties op het gebied van energieproductie, -distributie en -transport marktrijp te maken. GasTerra heeft in deze proeftuin brandstofcellen en HRe-ketels geplaatst, om de integratie van energiesystemen op micro- (iHome) en op meso-niveau (iBalance) te laten onderzoeken.

F

  • Fossiele brandstof

    Fossiele brandstoffen zijn koolwaterstofverbindingen die zijn ontstaan uit resten van plantaardig en dierlijk leven in het geologisch verleden van de aarde, vooral in het Carboon maar ook uit andere tijdperken. Hieronder vallen aardolie, aardgas, steenkool en bruinkool. Ook turf gewonnen uit hoogveen en laagveen zijn producten in deze reeks, die echter nog niet aan de extremen van druk en temperatuur diep in de aardkorst hebben blootgestaan, die tot de vorming van kolen, olie en gas hebben geleid.

G

  • G-gas

    Groningen-gas, aardgas dat uit het grote Nederlandse gasveld in de provincie Groningen wordt gewonnen. G-gas is een laagcalorisch gas (L-gas).

  • Gascentrales

    In deze centrales wordt water verwarmd met aardgas tot stoom. Met deze stoom worden vervolgens turbines aangedreven. Deze zetten dat via een dynamo om in elektriciteit. Meer dan 60% van onze stroom wordt opgewekt in aardgascentrales. Aardgas is dan ook de grootste bron voor het opwekken van elektriciteit in Nederland. Aardgascentrales zijn relatief flexibel inzetbaar voor energieproductie. Wanneer het bijvoorbeeld een periode niet waait of de zon niet schijnt, kunnen aardgascentrales snel worden aangezet en ervoor zorgen dat er aan de energievraag voldaan wordt. Door aardgas is er in Nederland zodoende een stabiele energievoorziening.

  • Gaspool

    Virtuele handelsplaats in Europa.

  • Groene stroom

    Groene stroom is elektriciteit opgewekt uit duurzame energiebronnen. Het begrip wordt gebruikt om een onderscheid te maken met de gewone elektriciteit, die dan "grijze stroom" wordt genoemd. In het elektriciteitsnet is er fysisch gezien geen verschil tussen beide.

  • Groen gas

    Biogas met de kwaliteit en de verbrandingseigenschappen van aardgas.

  • Groningenveld

    In 1959 werd een hele grote hoeveelheid aardgas gevonden in Groningen nabij de plaats Slochteren. Het Groningenveld wordt ook vaak “het Slochterenveld” genoemd. Dankzij het Groningenveld is Nederland de op 9 na grootste aardgasproducent van de wereld en de grootste van de EU. Ongeveer tweederde van de initiële reserves van 2900 BCM is inmiddels gewonnen.

  • GTS

    Gasunie Transport Services (hierna GTS genoemd) is de beheerder van het landelijke transportnet.

  • GTS

    Gasunie Transport Services

H

  • H-gas

    Hoogcalorisch aardgas ofwel gas met een hoge calorische waarde. Dit gas bevat relatief veel hogere koolwaterstoffen en bevat daardoor meer energie dan laagcalorisch gas.

  • HRe-ketel

    Een verwarmingsketel (of CV-ketel) die een Hoog Rendement (HR) oplevert. Een HR-ketel haalt meer warmte-energie uit het verbruikte gas, waardoor het aardgas verbruik in huishoudens daalt.

K

  • Kleineveldenbeleid

    Onder kleine velden wordt verstaan: gas uit andere velden dan het grote Groningenveld (Slochteren). De overheid wil het Nederlandse aardgas dat in onze bodem zit optimaal benutten. Om het Groningenveld te sparen heeft de overheid bepaald dat het gas met voorrang uit de kleine velden moet worden gehaald, het kleine veldenbeleid. Kleine velden zijn van groot belang om de binnenlandse gasproductie op peil te houden. De overheid moedigt daarom de verkenning en productie van aardgas uit de kleine velden aan. De ambitie van Staatsonderneming EBN is om in 2030 30 bcm aardgas uit kleine velden te halen.

  • Kleineveldenbeleid

    De overheid wil de Nederlandse samenleving maximaal laten profiteren van de eigen gasvoorraden en het Groningenveld als strategische voorraad zoveel mogelijk ontzien. Om gaswinning uit de relatief kleinere gasvelden te stimuleren, introduceerde de Nederlandse regering in 1974 het kleineveldenbeleid. Een essentieel onderdeel van dit beleid is dat er voor het geproduceerde gas uit de kleine velden altijd een koper is. Deze verplichting is bij de splitsing van N.V. Nederlandse Gasunie in het netwerkbedrijf Gasunie en het handelsbedrijf GasTerra, in 2005 overgegaan van Gasunie op GasTerra.

L

  • Linepack Flexibility Service (LFS)

    Dit houdt in dat de shippers een fee gaan betalen voor het gebruik van de netwerkbuffer van GTS. De fee wordt gebaseerd op de POS van zes uur en bedraagt 0,4% van de neutrale gasprijs.

M

  • Milieuplan Industrie (MPI)

    GasTerra heeft het Milieuplan Industrie (MPI) opgezet om zijn industriële klanten te ondersteunen bij de verbetering van de energie-efficiency, de reductie van emissies en verduurzaming. Zo stimuleert GasTerra de efficiënte inzet van aardgas. MPI is in de jaren ’90 opgezet om industriële klanten te helpen efficiënter energie, meer bijzonder aardgas te verbruiken. In honderden bedrijven en zelfs in hele branches, zoals de glasindustrie en de papiersector, zijn projecten uitgevoerd die tot besparingen leidden van 2 tot 10 procent. De nadruk bij MPI-projecten ligt op de invoering van het PEMS, een product- en energiemanagement-systeem dat GasTerra zelf ontwikkeld heeft. Ook het doorlichten van de energiehuishouding van het bedrijf behoort tot de mogelijkheden. De MPI-ondersteuning sluit goed aan bij de rapportageverplichtingen die de industrie heeft op het gebied van energie en milieu.

N

  • NAM

    Nederlandse Aardolie Maatschappij

O

  • OTC-derivaten

    Over the counter-handel, waarbij partijen buiten de beurs om rechtstreeks zaken met elkaar doen.

P

  • Power to Gas (PtG)

    Het omzetten van elektriciteit in waterstof en/of methaan.

R

  • REMIT

    Regulation in Energy Markets Integrity and Transparency, Europese verordening voor de energiesector waarin staat dat handel met voorkennis en marktmanipulatie verboden zijn.

S

  • Schaliegas

    Aardgas dat gewonnen wordt uit een dicht soort gesteente.

  • Schaliegas

    Schaliegas is aardgas dat opgesloten zit in leisteen-achtige aardlagen, ook wel schalielagen genoemd. Gas uit schalie is aardgas zoals we dat in Nederland bijvoorbeeld ook in Groningen of in kleine velden winnen. Het is hetzelfde gas waar wij nu op koken, waarmee onze CV-ketel nu het water verwarmt. Ook de uitstoot van CO2 bij verbranding is niet anders. De winning van gas uit andere aardlagen zoals schaliegas, is een alternatief voor de winning van gas uit het bekende Groningenveld. De voorraad gas in het Groningenveld is niet oneindig. Het winnen van gas uit aardlagen zoals schalie is een mogelijke optie voor het op peil houden van de gaswinning in Nederland.

  • Stichting Groen Gas Nederland

    Groen Gas Nederland is een onafhankelijke landelijke stichting die zich inzet om de ontwikkelingen op de groengasmarkt te versnellen en de productie van groen gas te verhogen. Groen Gas Nederland werkt hiertoe samen met verschillende partners, agrariërs, de afvalsector, de voeding- en genotmiddelenindustrie, de agrosector, energiebedrijven, netbeheerders, projectontwikkelaars, banken en overheden.

T

  • Transitiebrandstof

    Nederland is een aardgasland. Als op 8 na grootste producent van de wereld voorziet Nederland zichzelf voor het grootste deel van zijn energiebehoefte met deze brandstof. Ook in de transitie naar een duurzame energievoorziening vervult aardgas een belangrijke rol.

  • TTF

    De TTF (Title Transfer Facility) bestaat sinds november 2002. Toen zette de Nederlandse Gasunie deze virtuele beurs voor de handel in aardgas in Nederland op. Aanvankelijk werd de TTF alleen gebruikt door partijen die in gas handelden met het doel daadwerkelijk gas af te nemen dan wel te leveren, maar dit is niet langer het geval. Tegenwoordig is het ook mogelijk om te kopen en te verkopen via TTF, zonder dat er sprake is van een fysieke gasstroom. Dit komt mede door een veelheid van producten op de beurs, waarbij het gas over enkele dagen, weken, maanden of zelfs een jaar pas wordt geleverd. Een gevolg is dat het voor financiële en handelspartijen interessant is actief te zijn op de beurs, wat er weer toe leidt dat de liquiditeit van de beurs groter wordt.

W

  • WKK

    WKK staat voor warmtekrachtkoppeling. WKKs zijn motoren aangedreven op aardgas waarmee tegelijkertijd elektriciteit en warmte wordt opgewekt. WKKs verhoogt de energie-efficiëntie van aardgas.

Z

  • Zeebrugge-hub

    Virtuele handelsplaats in Europa