Aardgas

Een fossiele brandstof die onder andere bestaat uit koolwaterstoffen (C en H), koolstofdioxide (CO₂) en stikstof (N₂).

APX - Amsterdam Power Exchange

De Amsterdam Power Exchange (APX) is een virtuele elektriciteitsmarkt. Op de APX spotmarkt handelen verbruikers, distributeurs, producenten en handelaren in elektriciteit. De APX speelt een belangrijke rol in de oplossing van het probleem van de beperkte importcapaciteit van elektriciteit aan de Nederlandse grens. De APX wordt vooral gebruikt voor de onderlinge handel van stroom tussen energiebedrijven en voor de levering van regelstroom om onbalansen te compenseren. De APX-index is een maatgevende index voor de spotmarkt van elektriciteit.

Calorische waarde

De calorische waarde geeft aan hoeveel warmte er vrijkomt bij volledige verbranding van gas en is belangrijk voor het juist functioneren van apparaten die werken op gas. In Nederland wordt een standaard m³ G-gas gehanteerd met een calorische waarde van 35,17 MJ/m³.

Conversie factoren

• 1 MMBtu = 1 miljoen British Thermal Units
• 1 MMBtu = 292,7 kWh = 1,055 GJ = 30,0 m³ aardgas (n;35,17)
• 1 kWh = 0,0036 GJ = 0,0034 MMBtu = 0,103 m³ aardgas (n;35,17)

Commerciële flexibiliteit

De vraag naar flexibiliteit, die bij een shipper ontstaat doordat een individuele shipper zijn individuele portfolio moet balanceren.

Dagflexibiliteit

De mate waarin het toegestane verschil tussen invoer en afname voor een netgebruiker wordt vergroot met een gebruiksduur van maximaal een dag, door het contracteren van dagflexibiliteit.

Entry-punt

Een punt waar transportcapaciteit kan worden gecontracteerd of verhandeld om aardgas het landelijke gastransportnet in te kunnen voeren. Entry punten zijn onder te verdelen naar binnenlandse productiepunten (43), grenspunten (17), ondergrondse opslagpunten (7) en TTF-punten (4).

Exit-punt

Het punt waar transportcapaciteit kan worden gecontracteerd of verhandeld om aardgas aan het landelijke net te kunnen onttrekken. Exit punten zijn onder te verdelen naar industriële punten (420), locale distributiepunten, de zogenaamde pseudo-gossen, (682), grenspunten (22), ondergrondse opslagpunten (7) en TTF-punten (4).

Flexibiliteitdienst

De dienst die een netgebruiker (shipper) in staat stelt zijn invoer en afname van gas in evenwicht te brengen, mocht er een verschil ontstaan tussen de ingevoerde en afgenomen hoeveelheid aardgas.

G-gas / Groningengas

Aardgas uit het Groningse Slochteren bestaat voor 81% uit methaan, voor 3,6% uit hogere gasvormige koolwaterstoffen, voor 0,4% uit H₂S (zwavelwaterstof) en voor de rest uit stikstof en kooldioxide. Gronings aardgas levert bij verbranding gemiddeld 35,17 MJ/m³ aan energie. Dit is gelijk aan 9,8 kWh energie.

GOS

Gasontvangststation. Dit zijn lokale stations, waar het gas overgaat uit het hoofdnet of regionale net in het netwerk van steden of fabrieken. Een stad heeft meerdere `gossen'.

Graaddag

Elke graad die de gemiddelde etmaaltemperatuur beneden 18°C ligt, oftewel 18 graden Celsius minus de gemiddelde op de Bilt gemeten etmaaltemperatuur.

H-gas / Hoogcalorisch gas

Gas dat vrijwel uitsluitend uit koolwaterstoffen bestaat.

L-gas / Laagcalorisch gas

Gas dat naast koolwaterstoffen aanzienlijke hoeveelheden (tot 25%) stikstof en/of koolstofdioxide bevat. . Het aardgas uit het Slochterenveld is L-gas.

LNG / Liquified Natural Gas

Vloeibaar aardgas. Aardgas is bij normale druk vloeibaar bij temperaturen van ca. -162°C. LNG wordt veel gebruikt bij het transport van aardgas over zee in LNG-tankers. Het volume van LNG is ongeveer 600 maal kleiner dan van het gas bij normale temperatuur en druk. Deze volumereductie maakt het goedkoper het gas te transporteren als er geen pijpleiding aanwezig is, doorgaans betreft het vervoer met LNG-schepen.

NBP - Nationaal Balans Punt

De virtuele Engelse marktplaats op het gastransportnet van Gas Transport Services waar de positie van een netgebruiker wordt bepaald en gas kan worden verhandeld. Het Nationaal Balans Punt wordt bereikt door invoeding van gas op een entry-punt en verlaten door onttrekking van gas op een exit-punt.

Nomineren

De aankondiging van producent of leverancier voor welke hoeveelheid gas hij zich voor een in de toekomst geldende periode verplicht.

Shipper

Een (rechts)persoon die voor het transport van aardgas gebruik maakt van de transportdiensten van de landelijke netbeheerder. In Nederland is Gas Transport Services (GTS) in Groningen de Transport System Operator.

Swing in productie

De mogelijkheid van een producent om de hoeveelheid aardgas te variëren ten opzichte van een constant productieniveau.

TTF - Title Transfer Facility

Een Nederlandse handelsplaats waar zowel Nederlandse als buitenlandse partijen aardgas kunnen in- en verkopen. Gas kan voor aanvang van het transport worden overgedragen aan een andere netgebruiker. De verkoper van het gas creëert een virtueel exit-punt; de inkoper van gas creëert een virtueel entry-punt. Vandaar dat de TTF een virtuele handelsplaats wordt genoemd.

Transportcapaciteit

De hoeveelheid gas die per tijdseenheid op een entry-punt of exit-punt, dan wel tussen een combinatie van entry-punten en exit punten kan worden getransporteerd, gemeten in normaal kubieke meter per uur.

Volumebalans

De som van de balanshoeveelheden tot en met een uur in een gegeven contractjaar (in m³). De volumebalans wordt voor ieder uur gedurende het contractjaar bepaald. De volumebalans kan zowel positief als negatief zijn.

Werkvolume

Het verschil tussen de hoogste waarde van de volumebalans en de laagste waarde van de volumebalans in enig uur gedurende het betreffende contractjaar (in m³). Het werkvolume wordt na afloop van het contractjaar bepaald.

WKK

WKK staat voor warmtekrachtkoppeling. Dit is de gecombineerde opwekking van elektriciteit (kracht) en warmte. De door middel van WKK opgewekte warmte is meestal van een hoge temperatuur (stoom, heet water) en daardoor voor andere doeleinden (proceswarmte in de industrie, ruimteverwarming, stadsverwarming) bruikbaar. Door de gecombineerde opwekking in WKK-installaties wordt een hoog rendement behaald.

Wobbe-index

Maatstaf voor verbranding van gas in een toestel, waarbij als richtlijn de volgende Wobbe-banden gelden:

• H-gas: 48 - 56 MJ/m³
• G-gas: 43,5 - 44,4 MJ/m³
• L-gas: 42,5 - 47 MJ/m³